niedziela, 18 sierpnia 2013

UWYPUKLIJ LUSTRO 2000

Odkąd pamiętam zwykłam sypiać na brzuchu (i tak się też opalać oraz czytać książki ze zwiniętą w wałek poduszką pod brodą...), ewentualnie w pozycji embrionalnej, a tu nagle kazali mi leżeć na plecach. Nie za wiele się ruszać, najlepiej w ogóle i oddychać przez rurki (jak od napojów) umieszczone w kącikach ust. Po chwili dziurki od nosa miałam szczelnie zatkane tamponikami z chusteczek higienicznych, a na twarzy cienką, ale ściśle przylegającą do skóry (bo na grubej warstwie supertłustego kremu) z takichże chusteczek pokrywę. Na chwilę dano mi spokój – Basia z Adamem odeszli do pozostałych uczestników zajęć, którzy w parach wykonywali opisane wyżej czynności – wstęp do zrobienia odlewu własnej twarzy.

Ten moment był mi potrzebny, oswoiłam się bowiem z zupełnie nową sytuacją, zaczęłam bardziej świadomie używać zmysłu słuchu. Słyszałam ostatnie, nieco poddenerwowane szepty tych osób, które tak jak ja zaczynały być „ślepe” i unieruchomione, a także kroki powracających do mnie prowadzących. Potem szelest sproszkowanego gipsu budowlanego odmierzanego przez Basię. Plusk wody, kiedy zaczęła go rozrabiać, udzielając jednocześnie spokojnym głosem instrukcji, jak otrzymać najlepszą konsystencję. Zrobiło mi się chłodno – nie mogąc mówić, nie wiedziałam, jak to okazać i tylko potarłam dłońmi przedramiona. Magda, która była wówczas fotoreporterką, czuwała i po chwili poczułam na sobie bardzo przyjemny dotyk jej sweterka. Do dziś pamiętam jego nieco szorstką, ale ciepłą fakturę. Pomogło.

Gips był gotowy. Basia i Adam informowali mnie o każdym swoim poczynaniu, mimo to poczułam się strasznie, kiedy chłodna masa znalazła się na mojej twarzy. Lepka i ciężka. Do tej pory, chociaż miałam zamknięte i pokryte ligniną oczy, odczuwałam cienie przesuwające się po mnie czy błyski flesza, ale gips spowodował, że znalazłam się w świecie czerni. Absolutnej i nieprzeniknionej. Wydawało mi się, że brakuje mi powietrza, że zaczynam się dusić. Chciałam krzyknąć – nie mogłam. „Jeżeli jest coś nie tak – podnieś ręce” – to Adam. „Wytrzymam!” – przemknęło mi przez głowę. Uspokoiłam się, unormowałam oddech (błogosławione rurki!). Słyszałam gipsujących i wspomagających ich Basię i Adama. Nie słyszałam gipsowanych.

Przestałam zdawać sobie sprawę z upływu czasu. Przeszłam drugi kryzys – tym razem fizjologiczny. Ale wiedziałam, że nie wolno mi się ruszać, jeżeli chcę mieć swoją przestrzenną i trwałą podobiznę. Chciałam. Gips zastygał. Po trzydziestu minutach odlew był na tyle twardy, że można go było ściągnąć. Odzyskałam wolność widzenia, poruszania się i mówienia. Pierwsze kilka sekund było czymś wspaniałym! Potem z powrotem przyzwyczaiłam się do swojej „normalności”. Odlew – kawałek zastygłej masy zachowujący wiernie kształty mojej twarzy był jeszcze ciepły w środku. Wypełniła go kolejna porcja gipsu, która następnie stała się rzeźbą - prawdziwą twarzą – taką jak popiersia greckie w muzeach czy w parkach Jordana! Mogłam dotykać białych policzków, wodzić palcami po chropawych odciskach powiek. Tak odbierałby moją twarz niewidomy.

Zajęcia Basi i Adama, instruktorów Hufca Kraków – Podgórze, noszą tytuł: „Poznaj siebie przez dotyk – uwypuklij lustro”. Zostały przygotowane w ramach programu Odkrywcy Nieznanego Świata na Światowy Zlot Harcerstwa Polskiego GNIEZNO 2000. Mogłam je przeżyć na sobie podczas integracyjnego, „przedgnieźnieńskiego” Zlotu Gniazda Chorągwi Krakowskiej w kwietniu tego roku i wiem jedno – były dla mnie niezapomnianą przygodą (a przygoda to słowo – klucz w ONŚ!!), harcerską i – ludzką. Nie opisałam całych zajęć, nie zdołałam też oddać ich atmosfery. Tu trzeba być samemu. Zapraszam do Krakowskiego Domu – w sierpniu, w Bednarach. Basiu i Adamie – dziękuję!

HEROIZM KOMIKA 1999

Do ubiegłego tygodnia najlepszym filmem o wojnie, jaki zdarzyło mi się w życiu oglądać, był „Underground” Kusturicy z muzyką Bregovicia. Tydzień temu poszłam na „Życie jest piękne” Benigniego. Od tamtej pory mam dwa najlepsze filmy o wojnie; filmy zresztą zupełnie różne – i bardzo dobrze. Zaznaczę przy okazji, że żadnego z nich nie uważam za film wojenny, traktujący o konkretnym wydarzeniu, autentycznych postaciach, odzwierciedlający historyczną sytuację – bo nie o to chodzi.



„Underground” fascynuje mnie parabolicznością, mówieniem prawdy poprzez mówienie nieprawdy – zmyślenie filmowe uderza jak obuchem i naprawdę widzi się cały absurd, bezsens, groteskę i tragizm wojennego wyrzynania się. Przy czym ma już ów film kilka lat i nie doczekał się pokoju w byłej Jugosławii. Wygląda na to, że historia nie ma wcale dość masakr w naszym cudownym XX wieku...   



„Życie jest piękne” zapiera dech w piersiach w każdej niemal minucie projekcji. Iście chaplinowskie gagi, prawdziwy humor bez krzty wulgarności i bardzo naturalne kreacje aktorskie sprawiają, że jesteśmy niezmiernie blisko tego, co się dzieje. Holocaust przestaje być patosem, wyuczonym żalem – staje się osobistą tragedią każdego z nas. To co, że nie padają żadne liczby dotyczące ilości ofiar, że tak naprawdę reżyser, a za nim widz, „interesuje się” tylko jedną rodziną – mogę tu powtórzyć za Sienkiewiczem: „Sto tysięcy obnażonych dziewic czyni mniejsze wrażenie niż jedna”, jedna więc „principessa” z synkiem i mężem przeżywająca koszmar faszyzmu, skupia w sobie prawdę o grozie nienawiści, sile miłości i potędze wyobraźni. I ta wojna na szczęście się kończy!

Dwie wojny, dwa filmy, jedna ludzka natura, ale przecież niejednakowa...

DOBRY FEMINIZM NIE JEST ZŁY!! 1999

10 stycznia 1999, niedzielne popołudnie. Impreza u A. A. i M. w Nowej Hucie. Goście schodzą się z różną prędkością i punktualnością, niektórzy błądzą dłużej, niż przystało... Około siedemnastej – komplet. DIP-y, Owsiak w TV, fura paluszków i luźna pogawędka na każdy temat (byle nie kręgowy!).
Nie wiadomo właściwie dlaczego i skąd w pewnym momencie pada hasło „feminizm” i G. pyta B., czy ta uważa się za feministkę. B., wychodząc z założenia, że każda dyskusja ma sens dopiero wtedy, gdy dyskutanci ustalą wspólnie podstawy, prosi G. o zdefiniowanie kluczowego hasła: „feministka”. G. nie daje się prosić i z wyraźną uciechą definiuje: „Samiec twój wróg!”. B. nie jest pewna, czy to żart, czy może prowokacja, jednak w obu przypadkach jej kończąca dyskusję odpowiedź brzmi tak samo: „Nie, za  t a k ą feministkę się nie uważam”. Ale G. dyskusji nie kończy i udowadnia, że jednak chodzi o prowokację, zwracając się do B. słowami: „A jak WY FEMINISTKI  zapatrujecie się na sprawę....” – w tym momencie ręka rzeczonej feministki odruchowo uderza głowę G. pomarańczową aktówką, niejako dając tym samym dowód temu, czego się była wyparła...
            Tyle historia najnowsza, a teraz moje przemyślenia:
♀ sytuacja kobiety w Polsce jest niewątpliwie lepsza dziś, niż choćby 50 lat temu. Pralki automatyczne, zmywarki i inne mechaniczne ułatwienia, możliwość robienia kariery zawodowej (choć czasem przymus ekonomiczny...), że o prawach wyborczych nie wspomnę. Pytanie, czy za tym wszystkim stoi prosty szacunek do kobiety jako do człowieka? Owszem jesteśmy słabsze fizycznie (na ogół), a Anita Lipnicka powiedziała kiedyś coś takiego: „Z feminizmu można się śmiać, ale można też pomyśleć o tym, że w Polsce co trzy minuty bita jest kobieta...” (ofiara męskiej frustracji? pijaństwa?) Słyszałam to w radio jakieś dwa lata temu i możliwe, że od tego czasu coś się zmieniło: kobieta jest bita co dwie minuty, albo co cztery... Jeżeli feminizm to próba sensownej, zaplanowanej pomocy kobietom – ofiarom przemocy, to ja taki feminizm popieram.
♂ feministki w krajach zachodnich obrażają się ponoć, kiedy mężczyzna całuje je w dłoń, otwiera drzwi, przepuszcza przodem (mniejsza o jaskiniowy rodowód tego obyczaju), odsuwa krzesło itp. Przyznam się, że ja osobiście bardzo lubię takie i podobne męskie zachowania i odbieram je jako oznakę szacunku właśnie. Obrażanie się za ich przejaw albo z kolei za brak – to trochę dziecinny pretekst do dyskusji obyczajowych i demonstrowania poglądów. A może się mylę? Takiego feminizmu jednak nie popieram.
♀ „Że możecie same po ulicach chodzić, koleją jeździć, o czem chcecie, o rozumnych książkach, czy nierozumnych plotkach w towarzystwie rozmawiać, wszystko to winnyście pierwszym radownicom, co wam wśród szyderstw i wydziwiań drogę utorowały” (Narcyza Żmichowska, XIX w.). To takie naturalne, że kobiety są dziś lotniczkami, motorniczymi, policjantkami, komendantkami kręgów... Jeśli same chcą. Warto pamiętać, że mężczyźni, choćby mieli na to wielką ochotę, nie dadzą sobie sami rady z tym światem. I vice versa.  
♂ „Głosami AWS oraz części UW i PSL Sejm odrzucił projekt ustawy o równym statusie kobiet i mężczyzn. Dokonano tego aktu w przeddzień Międzynarodowego Dnia Kobiet”... Czytam w „Polityce” (11/99) i myślę, jak ma się najlepsza nawet ustawa do społecznej świadomości, do mentalności? Czy powinna ją kształtować, czy z niej wynikać? Jeżeli to drugie, to sądzę, że przyjdzie jeszcze czas na całkowite i faktyczne równouprawnienie płci, jeżeli zaś to pierwsze...   
Nie napisałam tego tekstu bynajmniej dlatego, bym miała naszym kręgowym mężczyznom coś do zarzucenia. Przeciwnie, uważam ich za wspaniałych pod każdym względem przyszłych mężów i ojców, cierpliwie znoszących naszą czasami bardzo intensywną obecność w Diablaku. Ale ponieważ właśnie ja kojarzę się większości z feminizmem (dlaczego?!!), chcę na wszelki wypadek określić się jasno w tej sprawie. Jestem feministką, jeżeli feminizm oznacza pogląd o bezwzględnej równości płci przy zrozumieniu oczywistych pomiędzy nimi różnic. Zapraszam do wymiany poglądów.


Kobieta (i tak wszyscy wiedzą, o kogo chodzi...)

PS. Polecam przy okazji omawianej tematyki esej A. Sapkowskiego (tak!!) „Świat króla Artura” (szczególnie rozdziały „Misterium miłości” i „Ginewra”), wyd.Supernova, Warszawa 1995.

BÓBR A POLSKA 1998

„..Niewykluczone, iż przed narodzeniem Kolumba dorzecza kontynentu północnoamerykańskiego tak obfitowało w zwierzynę, że krainy sąsiednie musiały być wciąż uprawiane, aby zapewnić wszystkim gatunkom dostateczną ilość pokarmu. Niewykluczone też, że to bobra uczyniła przyroda odpowiedzialnym za tę gospodarkę. Jego tamy zachowywały i gromadziły wodę w tysiącach większych i mniejszych dorzeczy, nawadniały i chłodziły okoliczną glebę w najgorętsze dni lata. Nie marnowało się nic, co mogłoby poprawić los istot w lasach i wodzie. Rzeki nie znosiły wówczas do oceanu żyznej górnej warstwy gleby, osiadała ona na dnie jezior czy strumieni, wzbogacając środowisko roślin wodnych, te zaś stanowiły pożywienie dla ryb i ptactwa wodnego. Drzewom liściastym nad wodą wolno było tylko tak wysoko unosić górne gałęzie, aby płowa zwierzyna w dole, wyciągnąwszy szyje, mogła ich dosięgnąć. Tyle wody, ile dawało się zatrzymać, tamy zatrzymywały, bo po mokrych cyklach nadchodzą cykle suche i zapas z tłustych lat musiał wystarczać na lata chude. Dorzecza i lasy zawsze mogły wyżywić zwierzynę, której udzielały schronienia, takie zaś klęski, jak erozja gleby i wyschłe, cuchnące koryto strumienia, nigdy nie dawały się odczuć. I wtedy tę pełnię spokoju zakłócił Człowiek...”
Rok temu Agnieszka M. pożyczyła mi książkę (było to w czasach, gdy chadzałyśmy na bezpłatny pokaz filmów przyrodniczych w Młodzieżowym Pałacu Kultury na Krowoderskiej) wyglądającą na dokumentalną, a wrażenie to potęgował jeszcze tytuł: „Nad rzeką bobrów”. Dlatego chyba tak długo nie mogłam się za nią „zabrać”. Ale kiedy już to zrobiłam – przyznaję, wiedziona wstydem i szczerą chęcią oddania właścicielce tego, co jej – nie potrafiłam się od powieści oderwać!! Bo to prawdziwa powieść przygodowa; więcej: w y p r a w a do amerykańskiej puszczy, zapierająca dech w piersiach i powodująca napływ adrenaliny w żyły!!!



Kiedy już kolonizacja i „cywilizowanie” Dzikiego Zachodu spowodowały, że najstarsi Indianie z rezerwatów nie pamiętali, jak wygląda bóbr, a naturalna harmonia puszczy została na tyle zachwiana, że zaczęło to zagrażać farmom i ranczom (powodzie, susze, brak wody gruntowej itp.), jeden „diablo dobry biały” postanowił wrócić bobry kanadyjskiej ziemi. Czy mu się udało? Dowiecie się, pożyczając książkę od naszej Mikusi. Ja dodam tylko to, co mi się po jej przeczytaniu nasunęło – w Polsce nikt nie zaprząta sobie głowy możliwością taniego, efektywnego[1] i bezbolesnego dla natury sposobu na zapobieganie powodziom, czyli restytucją bobrów. Że to niemożliwe?  Przypomnijcie sobie „Krzyżaków” Sienkiewicza i polowania Jagienki – bobrów było wówczas w bród. To tylko 500 lat temu!! Że można zrobić to samo, co bobry, za pomocą ingerencji hydrotechnicznej (czyt. zbiorniki retencyjne wielozadaniowe, poldery, suche zbiorniki przeciwpowodziowe i umocnienia koryta cieków wodnych, czyli beton, beton i jeszcze raz beton)? Spójrzmy, co na ten temat mówi sam pięćsetstronicowy podręcznik hydrotechniki[2]: „Ze względu na zasiedlające rzekę organizmy, istnienie budowli hydrotecznicznych wprowadza różnego rodzaju zaburzenia w ich środowisku, niepokoi je i nierzadko niszczy lub uszkadza. Ze względów ekologicznych im mniej budowli, tym lepiej.”

[1] Znowu cytat z książki Agi: „Tam, gdzie wczoraj przerzynał się miniaturowy kanał, dziś lśniła ciemna, ubita powierzchnia błota. A pod nim sterczały gałęzie, przyciśnięte kamieniami, od całkiem małych do dużych, wielkości piłki futbolowej. Tak oto jedna para bobrów w jedną noc zatamowała przepływ wody, któremu człowiek dałby radę tylko z pomocą ciężkiego spychacza.”
[2] J. Wołoszyn, W. Czamara, R. Eliasiewicz, J. Krężel, Regulacje rzek i potoków, Wydawnictwo Akademii Rolniczej we Wrocławiu, Wrocław 1994. Wydanie II zmienione. Cytat ze str. 217, za: „Zielone Brygady”,
 nr 13/98, str. 26.

WIERSZE 19-LETNIE 1994-1995

***
wiosną weź mnie na jaśminowisko
latem w stogu siana zanurz
jesień pokaż mi wśród winorośli
zima nas nie znajdzie


***
Usiadłam na świeżej ranie
jasny krążek poprzeczny przekrój pnia
tu była egzekucja
dopiero co odjęta gilotyna siekiery
- trociny żyją własnym życiem -
zawiodły pokrzywy puścił cnotliwy pas kory
odleciał współwinny życiem wróbel
i słychać tylko głos pomordowanych liści
....nie wiedzą co czynią...

…czynią...

…czynią...



***
Jesteś małym złotym jabłkiem z hesperyjskiego sadu spadło na mnie nieoczekiwane niezasłużenie całuję ostrożnie z nagłym strachem odrywam usta szukam ich śladu skazy na wątłej skórce (wcześniej starłam szminkę) nie ugryzę nie wprowadzę asymetrii dysharmonii w kulistość doskonałą

Zbyt złotą
Nagła pokusa
Sięgam zębami
Twardość niewzruszona tępię zgryz


***
Pełnia pełni
dwa kształty
pojmują
nieśmiertelne posłannictwo księżyca





***
Ślepy tunel głodnych ust
gdzie zielone twoich oczu światło?


***
długowłosa
bliska zielona naiwna
mimo ciemnych na dziewiczej korze plam
(to gdy szatan przed bogiem uciekał z czystej zazdrości podpalał jej boki)
Masz tyle sił brzozo!
ty niebo i piekło wraz

***
Zapocałunkowieni
zdziczewinowaliśmy
na słowikowisku

***
Najbardziej lubię
kiedy leżysz przy mnie
i masz dużo czasu
i sami sami sami
nasze włosy na poduszce

Najbardziej lubię
kiedy jesteś przy mnie


***
Tyś to z księżycem
zabiliście mnie
zobaczyłam wasze blaski
upadłam na serce


***
Chciałabym wiedzieć czy lubisz mnie gdy się budzę gdy oczy moje nie jak gwiazdy a rzęsy rozczochrane jak brzmi dla ciebie mój głos czy widzisz te zaspane włosy
ręce i nogi wciąż zmęczone (bo noc ach była gorąca)

nie pytasz co mi się śniło
ale
twoje usta wschodzą do porannego pocałunku


Potomek Ewy
Dzisiaj on zerwał jabłko
nie chciał spróbować pierwszy
ja też nie
podpełznął wąż niezgody
jabłko spadło mu na głowę


***
W objęciach twoich i nocy
a za plecami księżyc
perpetuum mobile głupiego serca
kwitnę

Teraz wiem
są śmiertelne pocałunki
żmii z języczkiem
i twoje


***
Odszedł
oczy okrągłe filiżanki
odszedł
usta domknięte palcem
odszedł
ręce najbardziej zdumione
Odszedł

Boże, jak Ty nie rozumiesz kobiet!


*autotematyka*
S. Grochowiakowi
poganko.
Tobie by nie kniaź zakutany w lisy.
Tobie pełnia paproć
krzynka miodu dziupla
ofiara dymu.
Albo tobie kół drewniany
stos
Exorciso te?


***
Tańczyliśmy a potem wziąłeś mnie za rękę prowadząc ku wyjściu
i oddawałam ci się każdym palcem, każdym ścięgnem, każdą linią papilarną
to był pierwszy akt miłosny kiedy szłam za tobą przez rozkrzyczany tłum
bezpieczna bo ukryta cała w twojej dłoni


***
jak powiedzieć pragnę pochylenia twego ciała
sosny co pada na toporowisku
przygniatając młodą brzozę
jak powiedzieć pragnę ciepła rąk
pieszczoty lżejszej od skrzydła motyla
jak powiedzieć pragnę cię i budź się ze mną o świcie

cieniem kładę ci się u stóp tam gdzie rosną pierwiosnki
niemo prosząc o skalanie
pierwotnym gestem zrywam poziomki twych palców
i błagam o wieczność tej wiosny a ty

***
Droga była jasna, prosta
- chodź tędy, bliżej – skręciłeś.
Cnota zapłakała
bo poszłam bez wahania
pytając dla pozoru
- skróty czy manowce?